به‌گزارش خبرنگار میراث‌آریا، برنامه گمانه‌زنی به‌منظور تعیین عرصه و پیشنهاد حریم محوطه باستانی دینارزاری و بقایای رباط دشت، با مجوز پژوهشگاه و با حمایت پژوهشکده باستان‌شناسی و اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان آغاز شد. 
این پروژه میدانی در قالب قرارداد پژوهشی مشترک میان اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان شمالی و معاونت پژوهشی و فناوری دانشگاه زابل، به سرپرستی رضا ناصری، عضو هیئت علمی دانشگاه زابل، در قالب طرحی برون‌سازمانی اجرا می‌شود.
محوطه تاریخی دینارزاری و بقایای رباط دشت که در مسیر تاریخی جرجان به نیشابور واقع  شده، یکی از منزلگاه‌های مهم این مسیر باستانی است که بخشی از شبکه ارتباطی معروف به جاده ابریشم را تشکیل می‌داده است.
این مکان باستانی شامل بقایای یک کاروانسرا و محوطه وابسته با وسعت تقریبی سه هکتار است. بر اساس شواهد باستان‌شناسی و متون تاریخی، این رباط به دوره‌های غزنوی و سلجوقی تعلق دارد و به نظر می‌رسد در دوره‌های بعد نیز بازسازی و توسعه یافته است. این بنا که در منابع کهن با نام‌های «دینارزاری» یا «دینارساری» از آن یاد شده، به دلیل قرارگیری در مجاورت جاده مواصلاتی از یک‌سو و مسیل سیلابی از سوی دیگر، در معرض آسیب جدی قرار دارد. بخش قابل‌توجهی از بقایای معماری آن در جریان سیلاب ویرانگر دهه ۱۳۸۰ از بین رفته و بخش‌هایی نیز در نتیجه عملیات راه‌سازی و ایجاد تأسیسات بین‌راهی آسیب دیده است.
رضا ناصری، سرپرست هیأت باستان‌شناسی، هدف اصلی اجرای این برنامه میدانی را تعیین دقیق عرصه و پیشنهاد حریم حفاظتی محوطه عنوان کرد تا با ایجاد یک سپر حفاظتی قانونی، از تخریب بیشتر بقایای برجامانده در اثر عوامل مختلف بویژه عوامل انسانی، جلوگیری شود. 
او افزود: این موضوع به‌ویژه با توجه به اجرای پروژه دوبانده‌سازی محور مواصلاتی گرگان–بجنورد اهمیت دارد؛ چراکه در صورت نبود مطالعات دقیق باستان‌شناسی و مشخص نبودن محدوده گسترش آثار، امکان لطمه به نهشته‌های باستانی و بقایای معماری مدفون وجود دارد. 
به گفته او، با توجه به قرارگیری لبه جنوبی محوطه در مجاورت مسیل سیلابی و احتمال وقوع سیلاب‌های فصلی، گمانه‌زنی‌های باستان‌شناسی علاوه بر شناسایی لایه‌های تاریخی، با هدف خواناسازی بقایای معماری آسیب‌دیده برای تدوین برنامه حفاظتی توسط متخصصان اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان خراسان شمالی صورت می‌گیرد. 
در  این برنامه میدانی، علاوه بر ایجاد گمانه‌های کوچک در سراسر پهنه محوطه برای شناخت محدوده گسترش نهشته‌های باستانی، دو ترانشه بزرگ نیز در نواحی جنوبی و مجاور مسیل بازگشایی خواهد شد تا ضمن روشن شدن ماهیت سازه‌های معماری مدفون، زمینه لازم برای حفاظت و مرمت علمی این آثار فراهم شود. نتایج این کاوش‌ها می‌تواند مبنای تعیین عرصه و حریم قطعی و تصویب ضوابط حفاظتی و معماری محوطه دینارزاری و بقایای رباط دشت قرار گیرد؛ اقدامی که از تخریب ناخواسته این اثر در جریان عملیات راه‌سازی و برنامه‌های توسعه‌ای آینده جلوگیری خواهد کرد.گفتنی است محوطه دینارزاری و بقایای رباط دشت در سال ۱۳۸۹ با شماره ثبت ۲۹۴۷۷ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
 

انتهای پیام/